Υποενότητα 1: Επικοινωνία γύρω από τη σεξουαλικότητα

Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που υπάρχουν στην επίτευξη καλής σεξουαλικής υγείας στη γεροντική ηλικία είναι η έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ των επαγγελματιών υγείας και κοινωνικής μέριμνας και των ηλικιωμένων πελατών τους εξαιτίας ενός ή περισσοτέρων από τους λόγους που αναφέρθηκαν στην εισαγωγή αυτής της Ενότητας. Παρά το γεγονός ότι πολλοί επαγγελματίες υγείας και κοινωνικής μέριμνας αναγνωρίζουν τη διαρκή σημασία της σεξουαλικότητας στους ηλικιωμένους ασθενείς/πελάτες τους, το θέμα καταλήγει να παραβλέπεται μάλλον (Gott et al. 2004). Πράγματι, ένα από τα συμπεράσματα μελέτης υπό τον τίτλο Global Study of Sexual Attitudes and Behaviours (Παγκόσμια Μελέτη Στάσεων και Συμπεριφορών για τη Σεξουαλικότητα) ήταν ότι μόλις το 9% των ανδρών και γυναικών είχε ερωτηθεί για τη σεξουαλική του υγεία στη διάρκεια μιας προληπτικής εξέτασης ελέγχου από επαγγελματία υγείας/ κοινωνικής μέριμνας κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριών ετών (Moreira et al. 2005).

  Εισαγωγή

 

Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που υπάρχουν στην επίτευξη καλής σεξουαλικής υγείας στη γεροντική ηλικία είναι η έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ των επαγγελματιών υγείας και κοινωνικής μέριμνας και των ηλικιωμένων πελατών τους εξαιτίας ενός ή περισσοτέρων από τους λόγους που αναφέρθηκαν στην εισαγωγή αυτής της Ενότητας. Παρά το γεγονός ότι πολλοί επαγγελματίες υγείας και κοινωνικής μέριμνας αναγνωρίζουν τη διαρκή σημασία της σεξουαλικότητας στους ηλικιωμένους ασθενείς/πελάτες τους, το θέμα καταλήγει να παραβλέπεται μάλλον (Gott et al. 2004). Πράγματι, ένα από τα συμπεράσματα μελέτης υπό τον τίτλο Global Study of Sexual Attitudes and Behaviours (Παγκόσμια Μελέτη Στάσεων και Συμπεριφορών για τη Σεξουαλικότητα) ήταν ότι μόλις το 9% των ανδρών και γυναικών είχε ερωτηθεί για τη σεξουαλική του υγεία στη διάρκεια μιας προληπτικής εξέτασης ελέγχου από επαγγελματία υγείας/ κοινωνικής μέριμνας κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριών ετών (Moreira et al. 2005).

Ίσως ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι, κατά γενική ομολογία, τα ηλικιωμένα άτομα συνήθως δεν ξεκινούν τα ίδια μια συζήτηση για τη σεξουαλική τους υγεία. Όμως, εάν τους δοθεί το κατάλληλο ερέθισμα, συνήθως συζητούν ανοικτά ανάγκες και ανησυχίες που σχετίζονται με τη σεξουαλική τους υγεία. Συνεπώς, οι  επαγγελματίες υγείας και κοινωνικής μέριμνας θα πρέπει να ακολουθούν μια στάση πρόληψης επί του θέματος. Επίσης, οι κατευθυντήριες γραμμές βέλτιστων πρακτικών θα πρέπει να προτείνουν στους  επαγγελματίες υγείας και κοινωνικής μέριμνας να θέτουν το θέμα της σεξουαλικής υγείας των ασθενών/πελατών τους στον κατάλληλο χρόνο κατά τη διάρκεια των προληπτικών εξετάσεων ελέγχου που πραγματοποιούν (Farrell & Belza 2012; Hughes, Rostant & Curran 2014; Kotz 2005; Kuehn 2008).

  Βασικά μηνύματα

  • Η σεξουαλική δραστηριότητα προσφέρει πολλά οφέλη στην υγεία και την ευεξία του ατόμου.
  • Υπάρχουν πολλά εμπόδια στην επικοινωνία ανάμεσα στους επαγγελματίες υγείας και κοινωνικής μέριμνας και στους ασθενείς/πελάτες τους επί θεμάτων σεξουαλικότητας και σεξουαλικής υγείας.
  • Συχνά, οι ηλικιωμένοι δεν ξεκινούν οι ίδιοι τη συζήτηση, όμως, εάν ερωτηθούν, πολλοί θα εκμεταλλευτούν την ευκαιρία για να συζητήσουν την κατάστασή τους, τα ερωτήματα και τις ανησυχίες τους με τους επαγγελματίες υγείας και κοινωνικής μέριμνας.
  • Οι προληπτικές εξετάσεις ελέγχου προσφέρουν μια εξαιρετική ευκαιρία στους επαγγελματίες υγείας και κοινωνικής μέριμνας να πραγματοποιήσουν συζητήσεις για θέματα σεξουαλικής υγείας με τους πελάτες τους.

  Μαθησιακά αποτελέσματα

 

Στο τέλος αυτής της υποενότητας, οι μανθάνοντες αναμένεται να:

  1. Είναι σε θέση να αναγνωρίζουν εμπόδια που αντιμετωπίζουν τόσο οι επαγγελματίες υγείας και κοινωνικής μέριμνας όσο και τα ηλικιωμένα άτομα στο να ξεκινήσουν συζητήσεις επί θεμάτων σεξουαλικής υγείας.
  2. Γνωρίζουν στρατηγικές επικοινωνίας και προσεγγίσεις οι οποίες μπορούν να εμπλέξουν τα ηλικιωμένα άτομα σε συζητήσεις γύρω από τη σεξουαλικότητα και της σεξουαλική υγεία.
  3. Γνωρίζουν τρόπους ενίσχυσης των ηλικιωμένων ατόμων μέσω κατάλληλων επικοινωνιακών προσεγγίσεων.

   Περιεχόμενο

 
Ενίσχυση, επικοινωνία και το μοντέλο PLISSIT

Με τη βελτίωση της επικοινωνίας ανάμεσα στον επαγγελματία υγείας/κοινωνικής μέριμνας και τον ηλικιωμένο πελάτη, ο επαγγελματίας μπορεί να ενισχύσει τον ηλικιωμένο στο να αναλάβει τον έλεγχο της σεξουαλικής του υγείας και να ικανοποιήσει τις σεξουαλικές του ανάγκες. Βασικό σημείο σε αυτή τη διαδικασία είναι η συμμετοχή του ηλικιωμένου στη λήψη αποφάσεων. Σε κάθε περίπτωση, το σημαντικό πρώτο βήμα είναι το να ξεκινήσει η συζήτηση. Το μοντέλο επικοινωνίας PLISSIT, το οποίο αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970, προσφέρει μια συγκεκριμένη προσέγγιση ώστε να ξεκινήσει και να συνεχιστεί η συζήτηση με τον ηλικιωμένο πελάτη επί θεμάτων σεξουαλικής υγείας.    

Το μοντέλο PLISSIT συνίσταται από τέσσερα διασυνδεδεμένα μέρη -

Permission (παροχή άδειας), Limited Information (περιορισμένη πληροφόρηση), Specific Suggestions (συγκεκριμένες υποδείξεις), Intensive therapy (εντατικοποιημένη θεραπεία).

 

Το μοντέλο PLISSIT

 

P

Permission (παροχή άδειας)-  ζητήστε άδεια από τον πελάτη προκειμένου να του μιλήσετε για τη σεξουαλική του υγεία.

LI

Limited Information (περιορισμένη πληροφόρηση)- δώστε στον πελάτη περιορισμένη πληροφόρηση για θέματα σεξουαλικής υγείας που ενδέχεται να αρμόζουν στην κατάστασή του. 

SS

Specific Suggestions (συγκεκριμένες υποδείξεις)-  προσφέρετε στον πελάτη συγκεκριμένες υποδείξεις για τη βελτίωση της σεξουαλικής του υγείας.

IT

Intensive Therapy (εντατικοποιημένη θεραπεία)-   παραπέμψτε τον πελάτη σε άλλο επαγγελματία υγείας εάν το πρόβλημά του υπερβαίνει την ειδίκευσή σας.

 

 

Για να διαβάσετε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το μοντέλο PLISSIT καθώς και για να παρακολουθήσετε ένα βίντεο της Meredith Wallace PhD και του e Hartford Institute for Geriatric nursing με θέμα τη διαχείριση και αξιολόγηση τη σεξουαλική υγεία ηλικιωμένων, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα: https://consultgeri.org/try-this/general-assessment/issue-10 . 

Παράγοντες που μπορούν να διευκολύνουν την εφαρμογή του μοντέλου PLISSIT είναι οι ακόλουθοι:

  • Βεβαιωθείτε ότι ο χώρος στον οποίο γίνεται η συζήτηση διασφαλίζει την ιδιωτικότητα και διαβεβαιώστε τον πελάτη πώς ό,τι ειπωθεί στη συζήτηση έχει εμπιστευτικό χαρακτήρα.   
  • Υιοθετήστε μια ανοικτόμυαλη και μη επικριτική στάση και χρησιμοποιήστε ουδέτερη γλώσσα χωρίς αναφορά σε φύλο.
  • Επιβεβαιωθείτε ότι οι στάσεις και οι πεποιθήσεις σας δεν θα παρεισφρήσουν στη συζήτηση, π.χ αποφύγετε να δείξετε έκπληξη. 
  • Να έχετε υπ’ όψιν ότι ενδέχεται να έχετε διαφορετικές απόψεις για το σεξ από την πελάτη σας λόγω διαφορετικής κουλτούρας ή γενιάς. Στην περίπτωση που δεν είστε σίγουρος εάν κάτι είναι αρμόζον να ειπωθεί, η καλύτερη λύση είναι να ρωτήσετε τον πελάτη με τρόπο που να δείχνει σεβασμό και ευαισθησία.
Παιχνίδι ρόλων

Εξασκηθείτε στη χρήση του μοντέλου PLISSIT με έναν συνάδελφο ή φίλο, χρησιμοποιώντας τις ακόλουθες υποθετικές μελέτες περίπτωσης:

Η κ.Black είναι γυναίκα 65 ετών, παντρεμένη και επισκέπτεται τον οικογενειακό γιατρό της για το ετήσιο τσεκ-απ. Η κ. Μπλακ ακολουθεί θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης τα τελευταία οκτώ χρόνια, γεγονός που την έχει βοηθήσει με προβλήματα κολπικής ξηρότητας που είχε στο παρελθόν. Τον τελευταίο χρόνο, λόγω ήπιας κατάθλιψης, ακολουθεί μικρής δόσης (20 mg) αγωγή  με επιλεκτικό αναστολέα επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI), συγκεκριμένα με citalopram. Από τότε που ξεκίνησε το αντικαταθλιπτικό, έχει ελαττωμένη libido, γεγονός που την ανησυχεί αναφορικά με το γάμο της. 

Ο κ. White είναι άνδρας 68 ετών, διαζευγμένος. Αυτοπροσδιορίζεται ως γκέι τα τελευταία 15 χρόνια, μετά τη διάλυση του γάμου του. Με τον σύντροφό του έχουν σχέση τα τελευταία πέντε χρόνια. Συνήθισε να παίρνει αγχολυτικά (Xanax), αλλά σταμάτησε πριν τέσσερα χρόνια. Προς το παρόν, ακολουθεί αγωγή με στατίνες (Lipitor) για τον έλεγχο της χοληστερόλης του. Κατά τα λοιπά, έχει καλή υγεία. Μερικές φορές, έχει πρόβλημα στυτικής δυσλειτουργίας. 

Ερωτήσεις για το παιχνίδι ρόλων 
  • Εάν συμφωνείτε κ. Black, θα ήθελα να σας κάνω μερικές ερωτήσεις για τη σεξουαλική σας υγεία.
  • Πολλοί ασθενείς έχουν διάφορα θέματα με τη σεξουαλική τους υγεία καθώς περνούν τα χρόνια. Συμφωνείτε να σας θέσω ορισμένες ερωτήσεις για τη δική σας σεξουαλική υγεία; Μερικά από τα φάρμακα που λαμβάνετε μπορούν να επηρεάσουν τη σεξουαλική σας υγεία. Θα σας πείραζε εάν σας έκανα κάποιες ερωτήσεις για τη σεξουαλική σας υγεία;
  • Σας απασχολεί κάτι που αφορά τη σεξουαλική σας υγεία;
  • Πώς έχει αλλάξει ο τρόπος που λειτουργείτε σεξουαλικά από τότε που διαγνωστήκατε με…;
  • Πώς έχουν αλλάξει τα σεξουαλικά σας αισθήματα από τότε που ξεκινήσατε τη νέα σας αγωγή;
  • Μπορείτε να μου πείτε πώς εκφράζετε τη σεξουαλικότητά σας;
  • Έχετε ερωτήσεις ή κάτι που σας απασχολεί σχετικά με την ικανοποίηση των σεξουαλικών αναγκών σας;
  • Με ποιους τρόπους έχει αλλάξει η σεξουαλική ζωή με τον/την σύντροφό σας καθώς περνούν τα χρόνια;
  • Τι παρεμβάσεις ή πληροφορίες θα μπορούσα να σας προσφέρω για να σας βοηθήσω να εκπληρώσετε τη σεξουαλικότητά σας;

Κατεβάστε την Υποενότητα 1

M4 Unit 1 (EL).pdf

Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παρούσα δημοσίευση δεσμεύει μόνο τον συντάκτη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν χρήση των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτήν.