Υποενότητα 1: Μακροχρόνια φροντίδα

Ο ορισμός του όρου μακροχρόνια φροντίδα δεν είναι ενιαίος σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών αφορούν διαφορές στο χρόνο παραμονής, στο εύρος των προσφερομένων υπηρεσιών καθώς και τη συχνά δυσδιάκριτη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στις ιατρικές υπηρεσίες (παροχές υγείας) και τις μη ιατρικές (κοινωνικές). Για παράδειγμα, ορισμένες χώρες επιλέγουν να επικεντρωθούν νωρίτερα σε θεραπείες αποκατάστασης εξωτερικών ασθενών από ότι άλλες, οι οποίες εστιάζουν στην παροχή φροντίδας σε νοσοκομεία ή παρόμοια ιδρύματα  (European Commission 2008).

  Εισαγωγή

Ο ορισμός του όρου μακροχρόνια φροντίδα δεν είναι ενιαίος σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών αφορούν διαφορές στο χρόνο παραμονής, στο εύρος των προσφερομένων υπηρεσιών καθώς και τη συχνά δυσδιάκριτη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στις ιατρικές υπηρεσίες (παροχές υγείας) και τις μη ιατρικές (κοινωνικές). Για παράδειγμα, ορισμένες χώρες επιλέγουν να επικεντρωθούν νωρίτερα σε θεραπείες αποκατάστασης εξωτερικών ασθενών από ότι άλλες, οι οποίες εστιάζουν στην παροχή φροντίδας σε νοσοκομεία ή παρόμοια ιδρύματα  (European Commission 2008).

Με βάση τον Ευρωπαϊκό Χάρτη δικαιωμάτων και υποχρεώσεων ηλικιωμένων που χρειάζονται μακροχρόνια φροντίδα και βοήθεια:

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει και σέβεται το δικαίωμα εκείνων των ηλικιωμένων ατόμων που ενδέχεται να καταλήξουν να εξαρτώνται από άλλους για τη φροντίδα τους στο να διάγουν τη ζωή τους με αξιοπρέπεια και ανεξαρτησία και να συμμετέχουν στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή (Χάρτης των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ε.Ε, άρθρο 25). Τα κράτη-μέλη οφείλουν να αναπτύσσουν πολιτικές που προάγουν αυτά τα δικαιώματα τόσο σε επίπεδο ατομικής κατοικίας όσο και σε επίπεδο ιδρυμάτων παροχής φροντίδας και υποστηρίζουν τους πολίτες στο να κάνουν χρήση αυτών των δικαιωμάτων. Νοσηλευτικό προσωπικό που διαθέτει μεταπτυχιακούς τίτλους σπουδών συνεισφέρει θετικά στην εφαρμογή πολλών από τα μέτρα που αφορούν την κατάσταση της υγείας, τη συμπεριφορά και την ικανοποίηση ηλικιωμένων ατόμων που διαβιούν τόσο σε μονάδες φροντίδας όσο και στα σπίτια τους  (European Commission, 2010).

Εν τούτοις, στην πράξη, μπορεί να αποδειχτεί δύσκολο να διακρίνει κανείς πότε η αναγνώριση  και πότε ο περιορισμός ενός δικαιώματος είναι προς το συμφέρον του (ηλικιωμένου) ατόμου. Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή, αλλά να αρνείται να τη δεχτεί λόγω περιορισμένης ικανότητας αντίληψης. Σε περιπτώσεις όπως αυτή, η φαρμακευτική αγωγή συνήθως δίνεται διά της τροφής εν αγνοία του ασθενούς, πρακτική γνωστή ως συγκεκαλυμμένη χορήγηση (Haw & Stubbs 2010). Πρόκειται για μια αμφιλεγόμενη πρακτική, καθώς η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στη χημική καθήλωση και στο να πράττεται το καλύτερο για τον ασθενή μπορεί εύκολα να χαθεί.  

Το θέμα της φαρμακευτικής αγωγής θα παρουσιαστεί εκτενέστερα στης υποενότητα 3 αυτής της Ενότητας. Εδώ, σημειώνονται οι σοβαρές ηθικές προκλήσεις στο χώρο της μακροχρόνια φροντίδας. Πιο συγκεκριμένα, οι επαγγελματίες του χώρου της υγειονομικής περίθαλψης και της κοινωνικής μέριμνας θα χρειαστεί να εξισορροπήσουν τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις και τις επιθυμίες όλων των εμπλεκομένων πλευρών και να συμπεριλάβουν θέματα όπως οι στενές προσωπικές σχέσεις και η σεξουαλικότητα.

  Bασικά μηνύματα.

  • Οι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων όσων εγκαταβιούν σε μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας και ανεξαρτήτως ηλικίας έχουν ανάγκη αγάπης, εγγύτητας και συντροφιάς.
  • Οι επαγγελματίες του χώρου της υγειονομικής περίθαλψης και της κοινωνικής μέριμνας μπορούν να ενισχύσουν τα ηλικιωμένα άτομα και να προσφέρουν αρωγή στο να συνεχίσουν να έχουν στενές προσωπικές σχέσεις και υγιή σεξουαλική ζωή.
  • Οι επαγγελματίες του χώρου της υγειονομικής περίθαλψης και της κοινωνικής μέριμνας ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ηθικές προκλήσεις κατά τη διαδικασία εξισορρόπησης των δικαιωμάτων, των υποχρεώσεων και των επιθυμιών όλων των πλευρών που εμπλέκονται σε καταστάσεις μακροχρόνιας φροντίδας. 

  Μαθησιακά αποτελέσματαs

Στο τέλος αυτής της υποενότητας, οι μανθάνοντες αναμένεται να:

  1. Αποδέχονται ότι η οικειότητα και η σεξουαλικότητα είναι στοιχεία της ανθρώπινης ζωής που αλλάζουν αλλά δεν εξαφανίζονται προϊούσης της ηλικίας.
  2. Κατανοούν τις προκλήσεις γύρω από το θέμα των στενών προσωπικών σχέσεων και της σεξουαλικότητας στο χώρο της μακροχρόνιας φροντίδας.
  3. Κατανοούν την ανάγκη να εξισορροπούν τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις και τις επιθυμίες όλων των εμπλεκόμενων πλευρών.

  Περιεχόμενο 

 
Υπευθυνότητα και δικαιώματα των ενοίκων

Ανταποκρινόμενες στο λεπτό θέμα της γεροντικής σεξουαλικής έκφρασης, κάποιες μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας έχουν θεσπίσει αυστηρές πολιτικές και διαδικασίες ώστε να διασφαλίσουν ότι το προσωπικό τους υποστηρίζει τα δικαιώματα των ενοίκων. Στις περιπτώσεις αυτές, γίνεται σαφής αναφορά στο δικαίωμα των ενοίκων στην ιδιωτικότητα, στη σεξουαλική έκφραση και στις στενές προσωπικές σχέσεις καθώς και στις υποχρεώσεις του προσωπικού και της μονάδας να διασφαλίσει αυτά τα δικαιώματα.  Τα δικαιώματα των ενοίκων μονάδων μακροχρόνιας φροντίδας να έχουν κατάλληλες σεξουαλικές δραστηριότητες δεν είναι πάντοτε σαφή ούτε υποστηρίζονται από το προσωπικό. Όπως αναφέρεται σχετικά Sisk (n.d.), «η ζεστασιά, η εγγύτητα και το άγγιγμα ενός άλλου ενοίκου μπορεί να απαλύνει τη βαθιά μοναξιά που βιώνουν πολλοί ηλικιωμένοι στις μονάδες μακροχρόνιας φροντίδας». Είναι σημαντικό να καταλάβει κανείς ότι οι ένοικοι δεν αποζητούν κατ’ ανάγκη σεξουαλική ικανοποίηση, αλλά «αναζητούν την άνεση, τη συντροφιά και το ανθρώπινο άγγιγμα για να καταπολεμήσουν τα συναισθήματα απώλειας και απομόνωσης που βιώνουν»  (Sisk, n.d.).

 

Μελέτη περίπτωσης

Η Ana ζει σε οίκο ευγηρίας. Είναι 67 ετών και έχει τακτικές σεξουαλικές επαφές με το σύντροφό της, που την επισκέπτεται δύο φορές της εβδομάδα. Καθώς η ίδια αδυνατεί να πλυθεί, να χτενιστεί, να αλλάξει ρούχα και γενικά να φροντίσει τον εαυτό της, δέχεται βοήθεια από τις νοσοκόμες για τις καθημερινές της δραστηριότητες. Επίσης, οι νοσοκόμες την προετοιμάζουν κάθε φορά που ο σύντροφός της την επισκέπτεται, φροντίζοντας την υγιεινή των γεννητικών της οργάνων, πλένοντάς την, αλλάζοντας σεντόνια και τοποθετώντας την σύμφωνα με τις επιθυμίες του συντρόφου της. Ο σύντροφος της Ana είναι παρών σε όλη τη διαδικασία της προετοιμασίας. Μετά το τέλος της πράξης, οι νοσοκόμες καλούνται να πλύνουν την Ana, να την ντύσουν και να της αλλάξουν σεντόνια, και πάλι με το σύντροφο της Ana παρόντα. Η Ana ενθαρρύνει τη συγκεκριμένη συμπεριφορά του συντρόφου της καθώς ο ίδιος δείχνει μεγάλη ευχαρίστηση παρακολουθώντας τις νοσοκόμες. Ωστόσο, ορισμένες νοσοκόμες θεωρούν τη συγκεκριμένη συμπεριφορά ανάρμοστη.

 

 Συζήτηση – Ερωτήσεις για τη μελέτη περίπτωσης
  1.  Πιστεύετε ότι πέραν του δικαιώματος της ενοίκου για σεξουαλική έκφραση, η επιθυμία του συντρόφου (να είναι παρών στην προετοιμασία) θα πρέπει επίσης να γίνεται σεβαστή;
  2. Κατά τη γνώμη σας, έχουν οι φροντιστές την υποχρέωση να προετοιμάζουν την ένοικο παρουσία του συζύγου της; Γιατί;/Γιατί όχι;
  3. Πιστεύετε ότι η παρουσία του συντρόφου της Ana κατά την προετοιμασία της θέτει υπό αμφισβήτηση την αξιοπρέπεια της; Εξηγήστε την απάντησή σας.

 

Κατεβάστε την Υποενότητα 1

M3 Unit 1 (EL).pdf

Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παρούσα δημοσίευση δεσμεύει μόνο τον συντάκτη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν χρήση των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτήν.