2. Η γήρανση στο πλαίσιό της

Η γήρανση δεν είναι απλώς ένα σύνολο φυσικών αλλαγών που συμβαίνουν σε σωματικό επίπεδο, αλλά, πρέπει επίσης να νοείται σε κοινωνικό και ψυχολογικό επίπεδο.  Καθώς γηράσκουμε, ο ρόλος που παίζουμε στην οικογένεια, της οικονομία και τα διάφορα κοινωνικά δίκτυα αλλάζει. Ο τρόπος που μας βλέπει η κοινωνία επίσης αλλάζει. Στη υποενότητα αυτή εξετάζεται το κοινωνικό υπόβαθρο της διαδικασίας γήρανσης και τίθενται ερωτήματα για την πιθανή επίδρασή του στη σεξουαλικότητα των ηλικιωμένων ατόμων.

   Εισαγωγή

Η γήρανση δεν είναι απλώς ένα σύνολο φυσικών αλλαγών που συμβαίνουν σε σωματικό επίπεδο, αλλά, πρέπει επίσης να νοείται σε κοινωνικό και ψυχολογικό επίπεδο.  Καθώς γηράσκουμε, ο ρόλος που παίζουμε στην οικογένεια, της οικονομία και τα διάφορα κοινωνικά δίκτυα αλλάζει. Ο τρόπος που μας βλέπει η κοινωνία επίσης αλλάζει. Στη υποενότητα αυτή εξετάζεται το κοινωνικό υπόβαθρο της διαδικασίας γήρανσης και τίθενται ερωτήματα για την πιθανή επίδρασή του στη σεξουαλικότητα των ηλικιωμένων ατόμων.

Κεντρικό σημείο για την κατανόηση της διαδικασίας της γήρανσης από κοινωνικής απόψεως είναι ο ρόλος των ηλικιωμένων στην οικονομία. Η συνταξιοδότηση επιφέρει πολλά θετικά στοιχεία, όπως η αύξηση του ελεύθερου χρόνου και η απαλλαγή από τα εργασιακά βάρη. Από την άλλη πλευρά, τα στοιχεία αυτά είναι που καθορίζουν την απόδοση κοινωνικού status στα ηλικιωμένα άτομα. Υπάρχουν πολλοί που ισχυρίζονται ότι με τη συνταξιοδότησή τους, τα ηλικιωμένα άτομα κατατάσσονται σε διαφορετική κοινωνική ομάδα, κυρίως επειδή δεν είναι πλέον οικονομικώς ενεργά, με αποτέλεσμα να θεωρούνται ως βάρος για τον εργαζόμενο πληθυσμό. Υποστηρίζεται ότι το γεγονός αυτό έχει τη βάση του στην ίδια τη ρίζα του ηλικισμού και στις ηλικιστικές πρακτικές και επιδρά στον τρόπο που βλέπουμε τους ηλικιωμένους.  Κατ’ αρχήν, αυτή η κατάταξη των ηλικιωμένων ατόμων σε διακριτή κοινωνική ομάδα υποδηλώνει πως η γήρανση χαρακτηρίζεται από δυσλειτουργία, φθορά, παρακμή και απαξίωση. Η συγκεκριμένη θεώρηση της γήρανσης επιδρά στους τρόπους που η κοινωνία αντιμετωπίζει το γηράσκον σώμα, καθώς επιχειρηματολογεί ουσιαστικά ότι η ισχύς, η ελκυστικότητα και η ομορφιά είναι αποκλειστικά προνόμια των νέων. Εξάλλου, οι εικόνες που προβάλλονται από τα μέσα σε καθημερινή βάση συνηγορούν υπέρ αυτής της θεώρησης.

Τις περισσότερες φορές, η νεότητα παρουσιάζεται με θετικό πρόσημο σηματοδοτώντας τη ζωντάνια και το επιθυμητό, ενώ, από την άλλη πλευρά, το γηράσκον σώμα αναπαριστά την παρακμή και την ασθένεια. Όλα αυτά, έχουν επιπτώσεις στους τρόπους με τους οποίους οι ίδιοι οι ηλικιωμένοι βλέπουν το σώμα τους, και, κατά συνέπεια το σεξουαλικό ρόλο τους. Επιπλέον, υπάρχουν επιπτώσεις στους τρόπους με τους οποίους εκλαμβάνεται η σεξουαλικότητα των ηλικιωμένων από τους άλλους, συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματιών υγείας. 

   Βασικά μηνύματα

 

  • Η γήρανση πρέπει να θεωρείται σε ένα ευρύ πλαίσιο κοινωνικών και ψυχολογικών μεταβολών.
  • Οι αλλαγές που συμβαίνουν σε επίπεδο σχέσεων και παραγωγικότητας μπορεί να έχει επιπτώσεις στον τρόπο που η κοινωνία αντιμετωπίζει τα ηλικιωμένα άτομα.
  • Οι τρόποι με τους οποίους αναπαρίσταται το γηράσκον σώμα έχει συχνά αρνητικές επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η σεξουαλικότητα των ηλικιωμένων ατόμων.

   Μαθησιακά αποτελέσματα

Στο τέλος αυτής της υποενότητας, οι μανθάνοντες αναμένεται να:

  1. Είναι ευαισθητοποιημένοι στις κοινωνικές και ψυχολογικές πλευρές της γήρανσης.
  2. Εξετάζουν τη σχέση ανάμεσα στο κοινωνικό status των ηλικιωμένων ατόμων και στους τρόπους με τους οποίους γίνεται αντιληπτό το γηράσκον σώμα.
  3. Έχουν αποκτήσει κριτική επίγνωση των τρόπων με τους οποίους αναπαρίσταται το γηράσκον σώμα, και πώς αυτοί ενδέχεται να επιδρούν στο πώς ορίζεται η σεξουαλικότητα των ηλικιωμένων ατόμων.  

   Περιεχόμενο

 
Δραστηριότητα αναστοχασμού 1

Στη δική σου κοινότητα, αναλογίσου τις αλλαγές που έχουν βιώσει τα ηλικιωμένα άτομα. Προσδιόρισε τις αλλαγές αυτές και διάκρινέ τις ως: σωματικές, κοινωνικές και ψυχολογικές. Κάνε ένα κατάλογο των αλλαγών και προσδιόρισε πώς αυτές ενδέχεται να αλληλοσυσχετίζονται.   

Δραστηριότητα αναστοχασμού 2

Σε ένα περιοδικό ή εφημερίδα που έχεις στο σπίτι, κοίταξε τις εικόνες και εντόπισε τα χαρακτηριστικά των ηλικιωμένων. Πώς χαρακτηρίζονται οι ηλικιωμένοι; 

Δραστηριότητα αναστοχασμού 3

Κοίταξε τις ακόλουθες ευχετήριες κάρτες γενεθλίων (Εικόνα 1). Παρ’ ότι μπορεί να είναι διασκεδαστικές, έχουν και μια πιο σοβαρή πλευρά. Τι λένε για τους ηλικιωμένους ανθρώπους και το γηράσκον σώμα; Τι λένε για τη σεξουαλικότητα των ηλικιωμένων ανδρών και γυναικών; Πώς είναι σχεδιασμένες οι εικόνες ώστε να αποτυπώνουν την παρακμή, την απαξίωση και την ασεξουαλικότα;  

 

 

 

 

 

 

Εικόνα 1: Ευχετήριες κάρτες γενεθλίων, ηλικιωμένοι άνθρωποι και σεξουαλικότητα
Πρώτη κάρτα: «Σταμάτα την επίδειξη… ξέρω ότι είναι το μπαστούνι σου».
Δεύτερη κάρτα: Άνδρας: «Τι απέγιναν οι σεξουαλικές σχέσεις μας;» Γυναίκα: «Κι εγώ δεν ξέρω. Ούτε χριστουγεννιάτικη κάρτα δεν μας έστειλαν φέτος»

Κατεβάστε την υποενότητα 2

M1 Unit2 (EL).pdf

Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παρούσα δημοσίευση δεσμεύει μόνο τον συντάκτη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν χρήση των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτήν.