Ενότητα 2 - Σχέσεις και οικειότητα

Marcel Plechaty, Frieder Lang

Περιγραφή

Εισαγωγή και περιγραφή

Σύμφωνα με τις θεωρίες της ανθρώπινης ανάπτυξης, ένας από τους βασικούς στόχους του ανθρώπου, στην αρχική ενήλικη ζωή, είναι η δημιουργία και διατήρηση στενών προσωπικών σχέσεων που χαρακτηρίζονται από οικειότητα και εγγύτητα. Νεώτερες εξελίξεις στην εξελικτική ψυχολογία και τις συναφείς επιστήμες επισημαίνουν ότι η διαδικασία αυτή διατρέχει όλο το εύρος της ζωής του ανθρώπου, από τη γέννηση έως το θάνατό του. Μάλιστα, υπάρχουν ενδείξεις ότι τα κοινωνικά πρότυπα και οι προσωπικές προτιμήσεις και ανάγκες μεταβάλλονται κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής, ανταποκρινόμενες στις εκάστοτε προσφερόμενες από την ηλικία και το περιβάλλον δυνατότητες. Ως συνέπεια αυτού του γεγονότος, οι έννοιες της οικειότητας, της εγγύτητας και των συναισθηματικών αλληλεπιδράσεων στις προσωπικές σχέσεις υφίστανται τροποποιήσεις κατά τις ύστερες φάσεις της ενήλικης ζωής.   

Στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης έχουν διαμορφωθεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες νέες μορφές ερωτικών σχέσεων και

Περισσότερα  
Κωδικός: EL102
Ενότητα: Ενότητες στα Ελληνικά
CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα
CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα

Θεματικές Ενότητες

Η ανάπτυξη κάθε ατόμου κατά τη γεροντική περίοδο είναι διαφορετική. Η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα παρουσιάζει τη μεγαλύτερη διαφοροποίηση/εξατομίκευση συγκρινόμενη με τις προηγούμενες φάσεις της ζωής ενός ανθρώπου και εμφανίζει τη μικρότερη ομοιογένεια.  Πέραν αυτού, οι κοινωνικές σχέσεις στη γεροντική ηλικία υπόκεινται συχνά σε δύο στερεότυπα τα οποία βρίσκονται ακόμη βαθιά χαραγμένα στο δημόσιο λόγο. Το πρώτο είναι η έννοια της κατάρρευσης της κοινωνικής και οικογενειακής αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών, και το δεύτερο η «μοναξιά της γεροντικής ηλικίας» ως αίτιο αρνητικών εικόνων σχετιζόμενων  με το γήρας.

Ο όρος σεξουαλικότητα στην τρίτη ηλικία απαιτεί μια ευρύτερη αντίληψη της έννοιας σεξ. Για παράδειγμα, άλλες σεξουαλικές δραστηριότητες, πλην της σεξουαλικής πράξης, είναι πιο σημαντικές, για παράδειγμα ο αυνανισμός ή τα αμοιβαία χάδια. Η σεξουαλικότητα στη γεροντική ηλικία καθορίζεται από διάφορους παράγοντες, βιολογικούς (φυσική κατάσταση), ψυχολογικούς (γνωσιακή απόδοση, προσωπικότητα, συμπεριφορά), κοινωνικούς (κοινωνικές σχέσεις,  ύπαρξη δεσμού, οικογένεια) και οικολογικούς/πλαισίου (συνθήκες διαβίωσης, δομές, οικονομική κατάσταση) (Gatterer 1994). Ωστόσο, η σεξουαλική ζωή των ηλικιωμένων ατόμων, ιδιαιτέρως των γυναικών, παραμένει θέμα-ταμπού. Εν μέρει αυτό οφείλεται στο ότι η δυτική κοινωνία μας, με την επικρατούσα εικόνα της «αιώνιας» νεότητας, τελεί υπό την επήρεια «διπλών κριτηρίων γήρανσης» υπό την έννοια ότι οι γυναίκες θεωρούνται μη ελκυστικές, γερασμένες και ασεξουαλικές σε μικρότερη ηλικία από ότι οι άνδρες. Παρά ταύτα, η σεξουαλικότητα μπορεί να αποτελέσει πηγή ευχαρίστησης και επιβράβευσης και εμπειρία που εμπλουτίζει τη ζωή των ηλικιωμένων ατόμων. Συμπερασματικά, οι επί του θέματος απόψεις ενός ατόμου, μιας ομάδας ή μιας κοινωνίας συχνά διαμορφώνονται γύρω από αντιφάσεις ή ως αποτέλεσμα άγνοιας. 

Ο όρος ομοφυλοφιλία σημαίνει τον σεξουαλικό προσανατολισμό στον οποίο η σεξουαλική και ερωτική επιθυμία απευθύνεται κυρίως σε άτομα του ίδιου φύλου.  Οι σχετικές ταυτότητες καλούνται λεσβίες και γκέι. Γκέι είναι το συνώνυμο του άρρενα ομοφυλόφιλου και λεσβία του θήλεος. Ο σεξουαλικός προσανατολισμός ενός ατόμου είναι μέρος της προσωπικότητας και της ταυτότητάς του. Παρά την αυξανόμενη αποδοχή της ομοφυλοφιλίας, πολλά ηλικιωμένα άτομα που είναι λεσβίες ή γκέι ζουν διπλή ζωή. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται και μεταξύ όσων διαβιούν σε ιδρύματα φροντίδας ηλικιωμένων, όπου συχνά η  σεξουαλική ταυτότητα αποκρύπτεται από το φόβο του αποκλεισμού. Επιπλέον, η ομοφυλοφιλία αποτελεί θέμα-ταμπού και μεταξύ των ίδιων των ηλικιωμένων ατόμων. Ως συνέπεια, τα μεγάλης ηλικίας ομοφυλόφιλα άτομα ενδέχεται να ζουν σε κοινωνικό αποκλεισμό και να έχουν την τάση να είναι μοναχικά.      

Στην πορεία μιας σχέσης, η εγγύτητα και η απόσταση πρέπει να επαναπροσδιορίζονται ξανά και ξανά, ειδικώς όταν κάτι αλλάζει, για παράδειγμα, λόγω κάποιου καινούργιου γεγονότος. Ένα τέτοιο γεγονός είναι η συνταξιοδότηση. Μετά τη συνταξιοδότηση, οι υφιστάμενοι ρόλοι στο σπίτι και στο δεσμό δύο ανθρώπων πρέπει να προσαρμοστούν ή να οργανωθούν εξ’ αρχής. Άλλες αλλαγές οι οποίες οφείλονται στη  ηλικία, όπως η ασθένεια, η απώλεια του συντρόφου, η αυτονόμηση των παιδιών ή η αλλαγή κατοικίας, συνήθως προκαλούν μεταβολές στις σχέσεις.

Ημερολόγιο

Ανακοινώσεις

  • - Δεν υπάρχουν ανακοινώσεις -

Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παρούσα δημοσίευση δεσμεύει μόνο τον συντάκτη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν χρήση των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτήν.